Bielska Orkiestra Cavatina - 22 lutego

Lutowy koncert to wydarzenie roku. Dwaj soliści i dyrygent to bielszczanie. Obaj soliści naukę gry na fortepianie rozpoczynali w bielskiej szkole muzycznej i obaj są zwycięzcami Ogólnopolskiego Konkursu Chopinowskiego. Również dyrygent, Jacek Obstarczyk, to też bielszczanin. A więc komplet: Bielska Orkiestra Cavatina, soliści i dyrygent to ziomkowie z naszej małej ojczyzny, Bielska-Białej. Ten koncert powinien przejść do historii kultury naszego miasta, do annałów wielkich wydarzeń kulturalnych, gdyż po raz pierwszy zdarzy się, że dwaj kandydaci do laurów w międzynarodowym konkursie Chopinowskim, pochodzący z Bielska Białej, na wspólnym koncercie swą grą udowodnią nam, że w już krótkim czasie mogą stać się spadkobiercami sławy Jana Smeterlina - bielszczanina, jednego z najwybitniejszych pianistów świata.

Soliści:

Mateusz Dubiel – fortepian,         

Mateusz Dubiel pochodzi z Bielska-Białej, urodzony w 2004 roku, w 2023 roku ukończył szkołę średnią w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych im. Stanisława Moniuszki w Bielsku-Białej, w klasie fortepianu p. Anny Skarbowskiej. Obecnie kształci się w klasie fortepianu prof. Mirosława Herbowskiego w Akademii muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie. Jest laureatem nagród na konkursach ogólnopolskich i międzynarodowych, m.in I miejsca na 51. Ogólnopolskim Konkursie im. Fryderyka Chopina w Warszawie (2022), II miejsca na III Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym "Jeune Chopin" w Lugano w Szwajcarii (2023), II miejsca na Bałtyckim Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym w Gdańsku w 2023, I miejsca i 4 nagród dodatkowych na 27. Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży w Szafarni, VI miejsca na XII Międzynarodowym Konkursie Młodych Pianistów "Arthur Rubinstein in Memoriam" w Bydgoszczy w roku 2021. Aktywnie koncertuje w kraju i za granicą m.in: na Zamku Królewskim w Warszawie, w Festsaal des Amtshauses Hietzing w Wiedniu, Domu Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, Europejskim Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach, Centrum Muzyki Vigyázó Sandor w Budapeszcie, Filharmonii Pomorskiej. W 2023 r. koncertował w Tokio (na festiwalu "Chopin in Omotesando"), Hamamatsu, Osace i Kobe (Japonia), ponadto w tym samym roku występował z recitalami m.in.: w Stanach Zjednoczonych, Paryżu, Wilnie, Hamburgu, Kolonii, i na Majorce. Występował na Festiwalach muzycznych takich jak m.in "Maraton Chopinowski" Polskiego Radia Chopin czy "Chopinowskie Interpretacje Młodych" w Koninie-Żychlinie (I miejsce w roku 2022). Laureat nagrody Prezydenta Miasta Bielska -Białej w dziedzinie kultury i sztuki IKAR 2021, Stypendysta Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci w latach 2019-2023, Fundacji Teresy Sahakian przy Zamku Królewskim w Warszawie, Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (2020,2022), oraz laureat programu stypendialnego "Młoda Polska" w roku 2021. Jest jednym z młodych pianistów najczęściej zapraszanych do udziału w koncertach w kraju i za granicą.

Eryk Parchański – fortepian,        

Urodzony w 2002 r. w Bielsku-Białej. Student Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach w klasie prof. Wojciecha Świtały. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w ZPSM im. S. Moniuszki w Bielsku-Białej w klasie Małgorzaty Surowiak-Then. Następnie naukę gry kontynuował w klasie fortepianu Pana Artura Jaronia w ZPSM im. Ludomira Różyckiego w Kielcach, którą ukończył z wyróżnieniem.  Eryk dotychczas był laureatem wielu ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów pianistycznych. Ma na swoim koncie również Grand Prix na I Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim „Gloria Artis” w Wiedniu; Złotego Parnasa podczas XIV Międzynarodowego Forum Pianistycznego „Bieszczady bez granic”. We wrześniu 2019 roku został finalistą I Międzynarodowego Konkursu Muzyki Polskiej im. St. Moniuszki w Rzeszowie. Do ostatnich osiągnięć należy pierwsza nagroda na 52. Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym im. F. Chopina w Warszawie. Eryk jest trzykrotnym stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za swoje osiągnięcia artystyczne oraz Laureatem Programu Stypendialnego ,, Młoda Polska". Koncertował z Orkiestrą Kameralną Akademia i Orkiestrą Filharmonii Narodowej we Lwowie, Orkiestrą Filharmonii Świętokrzyskiej w Kielcach, orkiestrą Filharmonii Rzeszowskiej w Rzeszowie oraz Orkiestrą Kameralną Filharmonii Narodowej w Warszawie. Trzykrotnie brał udział w recitalach w Żelazowej Woli, w Koncertach Chopinowskich w Łazienkach Królewskich w Warszawie oraz w Łazienkach Królewskich w Warszawie. Jest laureatem Estrady Młodych 55. Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku. Na koncie ma także wiele koncertów w różnych krajach takich jak: Dania, Austria, Słowacja, Ukraina. Eryk szkolił się także pod okiem znakomitych profesorów, m.in. Andrzeja Jasińskiego, Kevina Kennera, Philippe Giusiano, Lidii Grychtołównej, Carlo Palese, Eugen Indjic’a. 

Jacek Obstarczyk – dyrygent

Naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku pięciu lat pod okiem swojego ojca. Po ukończeniu Państwowej Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I i II st. w Bielsku - Białej, kontynuował swoją edukację na Akademii Muzycznej w Katowicach, a następnie w Universität für Musik und Darstellende Kunst w Wiedniu. Jako pianista oraz kompozytor jest laureatem wielu nagród ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów muzycznych. W roku 2012 zdobył trzecie miejsce na konkursie Transatlantyk Instant Composition Contest, a dwa lata później, wraz z zespołem The ThreeX, otrzymał Grand Prix oraz złoty medal na Międzynarodowym Konkursie Muzyki Kameralnej w Osace (Japonia). W roli dyrygenta współpracuje między innymi z Bielską Orkiestrą Kameralną i ma na swoim koncie liczne występy w kraju i za granicą. Oprócz muzyki klasycznej zajmuje się również wieloma innymi gatunkami muzycznymi, takimi jak jazz, gospel, soul, pop. Jest członkiem i współtwórcą zespołu The ThreeX. Występował w większości krajów Europy, jak również w Stanach Zjednoczonych, Argentynie, Chile, Japonii, Chinach, Indiach oraz Australii. W swoim dorobku posiada pięć albumów studyjnych: Das Kleine Wien Trio - 1, The ThreeX - Unchained, Rebelión, Zoltán Kiss/Jacek Obstarczyk - Non Stop, The ThreeX - Playground oraz album DVD The ThreeX - Mindbowing. Jest współtwórcą Festiwalu Muzyki Crossover w Bielsku Białej. W 2017 roku, wraz z zespołem The ThreeX, otrzymał nagrodę prezydenta miasta Bielska-Białej w dziedzinie kultury i sztuki IKAR 2017.

Program

Ludwig van Beethoven – Uwertura Egmont op. 84

Beethoven na zamówienie Johanna Wolfganga von Goethego skomponował wielkie dzieło sceniczne „Egmont” do słów dramatu poety pod tym samym tytułem. Osoba Egmonta była wzorowana na rzeczywistej postaci Lamoraala z Egmond (Hrabia Egmont książę de Gavre stał na czele jednej z najbogatszych i najpotężniejszych rodzin w Niderlandach). Akcja tragedii literackiej dzieje się w trakcie powstania holenderskiego, na początku wojny osiemdziesięcioletniej. Zamysłem Goethego było, aby jego dzieło wystawione zostało z muzyką Beethovena. Kompozytor zrealizował to zamówienie, komponując muzykę do tego dramatu literackiego w 1810 roku. Po premierze dzieło to było wykonywane bardzo sporadycznie i praktycznie uległoby zapomnieniu, gdyby nie uwertura do tego dramatu. Stała się wkrótce jednym z najpopularniejszych dzieł tego kompozytora. Oprócz uwertury „Coriolan” i tzw. „Leonory III” należy do kanonu utworów symfonicznych, które stale goszczą na estradach koncertowych i jest jedną z najchętniej - jako samodzielne dzieło muzyczne - wykonywanych przez najsłynniejszych dyrygentów i słynne orkiestry świata.

Ludwig van Beethoven – IV Koncert fortepianowy G-dur op. 58

Kompozytor pracował nad powstaniem tego koncertu w latach 1805-1806. Dedykował go arcyksięciu Rudolfowi Johanesowi Habsburgowi. Premiera miała miejsce na prywatnym koncercie w pałacu Księcia von Lobkovitza w marcu 1807 roku (czesko-austriacki ziemianin i polityk, cesarski kanclerz i generał-gubernator Galicji). Publiczna prezentacja koncertu odbyła się w Teater an der Wien 22 grudnia 1808 roku, w tym samym miejscu, gdzie dla wiedeńskiej publiczności odbyły się premierowe wykonania IV i V symfonii.

To trzyczęściowy utwór o typowym dla klasyków wiedeńskich układzie części. Pierwsza – Allegro, a więc część w tempie szybkim, druga w tempie wolnym i część trzecia w tempie  Allegro lub Vivace. To, co wyróżnia ten koncert, to wstęp, który odbiega od dotychczasowej praktyki kompozytora. Beethoven zaskoczył publiczność, gdyż koncert rozpoczyna solista krótkim fortepianowym wstępem opartym na pierwszym motywie allegra sonatowego, po tej kilkutaktowej introdukcji słyszymy właściwy wstęp orkiestry, wprowadzający nas w nastrój pierwszej części, w której kompozytor ukazał całą motywikę pierwszej części. I kolejna ciekawostka związana z fragmentem z trzeciej części koncertu, kompozytor wykorzystał go jako motyw otwierający pierwszy akt opery Fidelio. W odnalezionych szkicach V symfonii Beethovena także znajdujemy wiele motywów z IV koncertu fortepianowego. Obydwa utwory mają wiele wspólnego, pomimo ogromnych różnic w efekcie końcowym. Niektórzy muzykolodzy wskazują także na podobieństwa Allegro con brio z V Symfonii do koncertowego Allegro moderato. Drugi, melodyjny fragment ronda koncertu posiada cechy wskazujące, iż w późniejszym czasie Beethoven, komponując IX symfonię, użył go, kształtując motyw Ody do radości w tej symfonii. IV koncert fortepianowy dla wielu koncertujących pianistów jest utworem, w którym mogą zaprezentować cały swój kunszt pianistyczny, dlatego prawie wszyscy wybitni wirtuozi tego instrumentu chętnie po niego sięgają, a perfekcyjne wykonanie koncertu G-dur w wykonaniu Krystiana Zimermana i Wiedeńskich Filharmoników pod dyrekcją Leonarda Bernsteina jest uważane za wręcz wzorcowe. Jestem przekonany, że wykonanie koncertu na estradzie Cavatina Hall przez Mateusza Dubiela będzie równie wspaniałe i ważne dla jego kariery światowej, a Bielska Orkiestra Cavatina potwierdzi w nim swój kunszt wykonawczy.  

Części:

- Allegro moderato,

- Andante con moto,

- Rondo, Vivace.

Czas trwania – 32 min.

Fryderyk Chopin – Koncert fortepianowy e-moll op. 11

To najczęściej wykonywany koncert Chopina. Powstał w 1830 roku. Pierwsze publiczne wykonanie miało miejsce w Warszawie już w 1830 roku. Paryska publiczność miała okazję poznać to wspaniałe dzieło fortepianowe w 1832 roku nagradzając je niemilknącą długie chwile owacją. Dzieło zapisane zostało jako opus 11., ale de facto koncert f-moll z późniejszego opusu 21-szego powstał wcześniej i powinien być nazwany pierwszym koncertem Chopina. Koncert e-moll Chopin dedykował Friedrichowi Kalkbrennerowi, znakomitemu niemieckiemu pianiście i kompozytorowi, którego Chopin poznał w Paryżu i z którym połączyła go wielka przyjaźń. To niezwykłe działo, wyrażające wszystko, co w muzyce Chopina jest dla nas ważne - tęsknota za krajem, elementy polskiego folkloru, a przede wszystkim romantyzm w melodyce, harmonika i styl - pełen ekspresji, przesycony emocjonalnością.

Części:

- Allegro maestoso,

- Larghetto,

- Rondo – Vivace

Czas trwania: 40 min.

Ludwig van Beethoven (1770-1827) i Fryderyk Chopin (1810-1949).

Omawianie życiorysów obu kompozytorów byłoby obrazą dla bielskich melomanów. Ich biografie, twórczość i dokonania kompozytorskie znane są chyba wszystkim melomanom na całym świecie. Dla rozwoju muzyki byli kamieniami milowymi wyznaczającymi kierunki, style, stanowiącymi dla dalszych pokoleń muzyków wzorzec, jak ten z Sevres wyznaczający przez stulecie długość jednego metra. Tym dla pokoleń muzyków jest i była twórczość tych geniuszy muzycznych.

Beethoven był innowatorem w swoim podejściu do muzyki. Jego twórczość ewoluowała z klasycyzmu do romantyzmu, a jego kompozycje były pełne ekspresji, emocji i indywidualności. Stworzył znaczące dzieła w różnych gatunkach, takich jak symfonie, sonaty fortepianowe, kwartety smyczkowe, koncerty i opery. Przecież „Oda do radości” z czwartej części IX symfonii jest dla nas, Europejczyków, symbolem i hymnem łączącym wszystkie narody wchodzące w skład Unii Europejskiej i z tym utworem, chcąc nie chcąc, musiał - choć w tym fragmencie - zapoznać się każdy z Europejczyków.   

 A Chopin dla nas, Polaków, to perła w koronie, ucieleśnienie marzeń o wolności, tęsknoty za ideałem i powrót do kultury ludowej, która przecież jest jednym z wyznaczników naszej polskości. Tak jak wcześniej wspomniałem, utwory fortepianowe Chopina są utożsamiane z charakterystyczną dla romantyzmu melodyką, harmoniką, stylem - pełnym ekspresji i przesyconym emocjonalnością. To Chopin, a nie inny zacny kompozytor tamtej epoki, dokonuje syntezy romantyzmu europejskiego - stylu brillant z polską muzyką ludową.

Andrzej Kucybała