25 lat współpracy

Od ćwierć wieku trwa kulturalna współpraca Bielska-Białej i Suchej Górnej w powiecie karwińskim w Republice Czeskiej.

Bielskie instytucje kultury współpracują z Miejscowym Kołem Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Suchej Górnej w powiecie karwińskim w Republice Czeskiej. Współpraca zaowocowała wieloma spotkaniami bielszczan z naszymi rodakami z Zaolzia, licznymi koncertami, występami artystów, przyjaźniami mieszkańców obu regionów na polsko-czeskim pograniczu.

Polski Związek Kulturalno-Oświatowy w Czechach to polska organizacja społeczno-kulturalna na Zaolziu, skupiająca aktualnie około 20 tys. członków, zrzeszonych w 89 kołach. Do najprężniej i najdłużej działających należy Miejscowe Koło PZKO w Suchej Górnej.

Historia współpracy Bielska-Białej i Suchej Górnej sięga połowy lat 80. ubiegłego wieku. Inicjatorami nawiązania bielsko-zaolziańskich kontaktów było zaprzyjaźnione grono harcerzy seniorów z Bielska-Białej i Suchej Górnej oraz członkowie bielskiego Chóru Męskiego Harfa z Komorowic. Współpracę z naszymi rodakami zza Olzy zapoczątkował wiosną 1986 roku Międzyzakładowy Dom Kultury Metalowiec ówczesnej Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej, którego kierownikiem był Zygmunt Czernek.

W tym czasie na rzecz bielsko-zaolziańskiej współpracy z wielkim zaangażowaniem działali zasłużeni członkowie Miejscowego Koła PZKO w Suchej Górnej: Otokar Matuszek, Władysław Bura, Jerzy Taraba, Władysław Sztebel, Edward Rychlik, Janina Rzyman i Bronisław Zyder.

Pierwszym zespołem, który w czerwcu 1986 r. odwiedził Suchą Górną, była Bielska Orkiestra Dęta FSM. Orkiestra uczestniczyła w festiwalu szkolnym, organizowanym przez Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Polskiej Szkoły Podstawowej i Miejscowe Koło PZKO w Suchej Górnej.

Kontakty Bielska-Białej i Suchej Górnej w latach 80. obfitowały w imprezy kulturalne po obu stronach Olzy. W Suchej Górnej żadna uroczystość PZKO nie mogła odbyć się bez udziału chórzystów Harfy czy Bielskiej Orkiestry Dętej FSM. W Bielsku-Białej natomiast gościli – Zespół Pieśni i Tańca Suszanie oraz grupy śpiewacze Tęcza i Sucha, a także oktet męski Gama. Wielką atrakcją dla polskiej i czeskiej młodzieży stały się organizowane w górnosuskim Domu Robotniczym Dyskoteki rodem z Bielska. Prowadził je znany na Podbeskidziu prezenter muzyczny Janusz Gawlas.

W latach 1986-1990 – z racji przynależności Metalowca do Zakładu Usług Socjalnych bielskiej FSM – płaszczyzną partnerskiej współpracy; obok wymiany kulturalnej, koncertów zespołów artystycznych, śpiewaczych, tanecznych, kapel i orkiestr dętych; była również rekreacja, turystyka, organizowanie wypoczynku kolonijnego itp.

Okazją do zawierania znajomości i przyjaźni były organizowane wspólnie kolonie dla dzieci w ośrodkach wczasowych FSM w Sianożętach, Czaplinku czy w Stryszawie oraz w ośrodku pionierskim w Gutach. Powodzeniem cieszyły się także wspólne plenery malarskie i wycieczki autokarowe, po stronie polskiej - do Warszawy, Wrocławia, Brzegu czy Pszczyny; a po stronie czeskiej – do Pragi i na Morawy.

Współpraca kulturalna z Miejscowym Kołem PZKO w Suchej Górnej miała w latach 80. wymiar szczególny. Był to okres aktywnych wzajemnych kontaktów, w duchu polskości i patriotyzmu. Stałym punktem programu wyjazdów bielskich zespołów na Zaolzie była wizyta w Cierlicku pod pomnikiem polskich pilotów Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury, którzy zginęli w katastrofie lotniczej na tamtej ziemi.

Od 1991 – po włączeniu Domu Kultury Metalowiec w struktury Bielskiego Centrum Kultury - współpracę z Miejscowym Kołem PZKO w Suchej Górnej kontynuuje BCK. Nową jakość we wzajemnych kontaktach przyniosło włączenie się do bielsko-górnosuskiej współpracy władz samodzielnej gminy Sucha Górna i gminy Bielsko-Biała. Znacznie wzrosła intensywność wymiany kulturalnej pomiędzy partnerami po obu stronach granicy. W Suchej Górnej swój kunszt artystyczny prezentowały bielskie zespoły – Młodzieżowy Chór Mieszany Ave Sol, Zespoły Pieśni i Tańca Bielsko oraz Podbeskidzie, Zespół Tańca i Piosenki Jarzębinki, Dziecięca Kapela Polanki; wielokrotnie koncertowała tam Bielska-Orkiestra Dęta, w której w tym czasie grali słynni dzisiaj bracia Łukasz i Paweł Golcowie. Grupy artystyczne z Suchej Górnej występowały zaś nie tylko w zaprzyjaźnionym Domu Kultury Metalowiec czy też w Domu Muzyki Bielskiego Centrum Kultury, ale i w wielu innych placówkach kultury, m.in. w Domach Kultury w Komorowicach, Hałcnowie czy Wapienicy.

Dom Kultury Metalowiec w połowie lat 90. został placówką Miejskiego Domu Kultury w Bielsku Białej. Ta zmiana organizacyjna stała się dla Miejscowego Koła PZKO w Suchej Górnej okazją do nawiązania nowych kontaktów z zespołami artystycznymi, działającymi w placówkach Miejskiego Domu Kultury, wzbogacając tym samym zakres wymiany i oferty kulturalnej dla swojej publiczności. W imprezach organizowanych w Suchej Górnej udział wzięli bielszczanie: Zespół Pieśni i Tańca Beskid, Chór Mieszany Echo, grupa śpiewacza Marianki, kapele ludowe Beskid i Dudoski, zespoły dziecięce – Adagio, Wiolinki, Dwuznak i Arse-Du, a także Bielska Kapela Podwórkowa

W 2002 r. DK Metalowiec powrócił do Bielskiego Centrum Kultury, przyjmując nazwę Domu Tańca BCK. Kontynuowana od wielu lat współpraca górnosuskiego koła PZKO z BCK nabrała znacznego ożywienia i obustronnej aktywności.

W czerwcu 2005 r. Sucha Górna świętowała jubileusz 700-lecia istnienia. Na uroczystościach przygotowanych z tej okazji gościła delegacja miasta Bielska-Białej na czele z prezydentem Jackiem Krywultem. Gwiazdą programu dwudniowych obchodów górnosuskiego jubileuszu była Golec uOrkiestra.

Ostatnie 7 lat wzajemnej współpracy to już okres funkcjonowania w realiach Zjednoczonej Europy, kontaktów regionalnych między sąsiadami rozdzielonymi granicą dwóch państw. Nowo wybrany starosta gminy Sucha Górna Jan Lipner aktywnie włączył się w kontynuację współpracy bielsko-górnosuskiej, podobnie jak samorządowcy obu zaprzyjaźnionych gmin w Polsce i Czechach.

Atrakcją dla bielszczan jest udział w popularnych imprezach organizowanych przez Koło Miejscowe PZKO w Suchej Górnej takich, jak festyn ogrodowy Pod lipami czy tradycyjne na Zaolziu Wykopki, a ostatnio międzynarodowe spotkania zespołów tanecznych z Czech, Słowacji i Polski – 5. Fedrowanie z folklorem. Goście z Suchej Górnej chętnie uczestniczą w obchodach Dni Bielska-Białej oraz w znaczących wydarzeniach artystycznych organizowanych przez Bielskie Centrum Kultury.

W 2009 r. górnosuskiemu kołu przybył kolejny bielski partner – Osiedlowe Centrum Kultury Pegaz, działające przy Beskidzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej. W Pegazie koncertował Chór Mieszany Sucha, a na Zaolziu gościł dziecięco-młodzieżowy zespół Włóczykije.

W bogate kalendarium wieloletniej twórczej współpracy kulturalnej Bielska-Białej i Suchej Górnej wpisują się dwa ważne górnosuskie wydarzenia 2011 r. – wybór nowego prezesa Koła Miejscowego PZKO, którym został Jan Zyder oraz uroczyste otwarcie po dwuletnim generalnym remoncie Domu PZKO. To optymistyczny prognostyk na dalsze lata owocnej bielsko-zaolziańskiej współpracy.

Współpracę kulturalną Bielska-Białej i Suchej Górnej od wielu lat efektywnie wspiera bielski oddział Stowarzyszenia Wspólnota Polska z prezesem Wojciechem Dębowskim.

Ta niewątpliwie cenna, ciągle żywa i przybierająca wciąż nowe formy współpraca bielszczan z naszymi rodakami w Suchej Górnej znacząco wpływa na utrzymanie polskości na Zaolziu, gdzie pomimo naturalnej narodowościowej asymilacji mieszkających tam Polaków – obok czeskich placówek oświatowych istnieją przedszkola i szkoły z polskim językiem nauczania. Nadal kultywowany jest także rodzimy folklor i pielęgnowane są śląskie tradycje naszych ojców i dziadów. Te wartości pozwalają Polakom na Zaolziu utrzymać własną tożsamość narodową i stałą więź z Macierzą – mówi Zygmunt Czernek, kierownik Domu Tańca Bielskiego Centrum Kultury.

W galowym koncercie, który odbędzie się 2 grudnia w Domu Muzyki wystąpią:

Chór mieszany Sucha, ZPiT Suszanie oraz Bielska Estrada.

aw /opr.mk